اصلی ترین علت جنگ ایران و عراق 3

اصلی ترین علت جنگ ایران و عراق 3

فرصت مناسب برای عراق

 همانگونه که قبلا گفته شد، درگیری‌های ایران و عراق با انعقاد قرارداد 1975 به حالت تعلیق درآمد. واقعیت‌های موجود نشان می‌داد که عراق با توجه به موقعیت جدیدی که در اثر انقلاب اسلامی بوجود آمده است، چندان تمایلی به اجرای مفاد آن قرارداد ندارد و مدعی است که این قرارداد را در شرایط ضعف پذیرفته است.

بطور کلی ماهیت ادعاهای عراق در این مقطع دارای دو جنبه اصلی است: توانایی‌های عراق در کنار ضعف‌های سیاسی و ژئولیتیک آن و تلاقی هدف‌های این کشور با آمریکا در برخورد با انقلاب اسلامی که مجموعا اوضاعی را بوجود آورد که وقوع جنگ علیه ایران را حتمی می‌ساخت. عراق با استفاده از این موقعیت در تلاش برای جبران ضعف‌های گذشته و عملی ساختن هدف‌های خود در منطقه بر آمد.

مروری‌ گذرا بر نقاط ضعف و قوت عراق در این مقطع، نشان می‌دهد که چگونه سیاستمداران عراق از فرصت به دست آمده استفاده کردند.

 معضل ژئوپلتیکی عراق

 عراق پرجمعیت‌ترین کشور عربی در حاشیه خلیج فارس با مشکل ژئوپلتیکی، خط ساحلی نامناسب در خلیج فارس روبرست که مانع همیشگی این کشور برای ایفای نقش کلیدی در منطقه است.

خط محدود ساحلی عراق، عملا این کشور را در دسترسی به آب‌های آزاد خلیج فارس با مشکلاتی روبرو کرده است. در واقع، بخش اصلی ساحل عراق کم آب و باتلاقی، و منطقه ساحلی قابل استفاده بسیار محدود است. گسترش خط ساحلی و دسترسی مناسب به آب‌های ساحلی خلیج فارس، جزء هدف‌های استراتژیک عراق بوده که تنها از طریق انضمام خوزستان ایران به عراق و یا حداقل حاکمیت انحصاری این کشور بر آب‌های اروندرود امکان پذیر است.راه دیگر عراق، در اختیار داشتن کویت یا حداقل حاکمیت بر دو جزیره کویتی یعنی وربه و بوبیان است.


ادامه نوشته

اصلی ترین علت جنگ ایران و عراق 2

اصلی ترین علت جنگ ایران و عراق2

زمینه‌ها و اوضاع داخلی ایران

 انقلاب اسلامی ایران در آغاز پیروزی، قبل از اینکه تاثیرات چشمگیر خارجی آن ظاهر شود، در ابعاد داخلی به تحولاتی دست زد که شاید به جرات بتوان گفت در هیچیک از انقلاب‌های دنیا چنین تحولی مشاهده نشده است. تحولات داخلی ایران با پشتوانه تفکر دینی در ابعاد سیاسی اقتصادی، فرهنگی و نظامی چنان با سرعت انجام گرفت که دشمنان خارجی تصور می‌کردند که سرعت تحولات باعث فروپاشی سیستم حکومتی خواهد شد و این بنیان تازه پا مدت چندانی دوام نخواهد داشت و به زودی فرو خواهد ریخت.

روند این تحولات در زمان آغاز جنگ برخلاف میل غربی‌ها به گونه‌ای بود که حاکمیت نیروهای انقلابی بر کشور، وسعت و تحکیم بیشتری یافته، تصمیمات اتخاذ شده از سوی مسئولان در تضاد بیشتری با منافع غرب قرار داشت. مروری اجمالی بر این تحولات در ابعاد گوناگون بیانگر تاثیر شرایط داخلی در آغاز جنگ تحمیلی است.

سیاست داخلی

 همزمان با تحولاتی که به تدریج موجب پیروزی انقلاب اسلامی شد، شورای انقلاب تشکیل گردید که وظیفه بررسی و ابلاغ اقداماتی را که می‌بایست توسط نیروهای انقلاب انجام پذیرد، به عهده داشت. در آستانه پیروزی قطعی انقلاب نیز برای رویارویی با دولت بختیار، دولتی به نام دولت موقت عهده‌دار اداره امور اجرایی کشور شد. وجود عناصر لیبرال و بعضا وابسته و سیاست‌های اعمال شده از سوی دولت موقت رفته رفته تضاد آن را با سایر نهادها و نیروهای انقلابی گسترده ساخت.


ادامه نوشته